Miesiączka w jednym paluszku – powtórka.

Kategorie co mówi położna

Choć temat wydawałby się prosty, to w pracy położnej zdążyłam się przekonać wielokrotnie, że wiedza kobiet na temat cyklu menstruacyjnego jest dość uboga. Z czego to wynika?

Na pewno nie z braku lekcji biologii, bo temat wałkowany jest w liceum. Jako położna wałkowałam go również przez pierwsze lata studiów, ale dopiero na magisterce – po dodatkowym fakultecie – stał się on dla mnie zrozumiały. Wszystkie te zmiany, zachodzące co miesiąc w organizmie kobiety, to tak naprawdę skomplikowany proces, którego nie da się ogarnąć „na raz”.

My, kobiety musimy jednak znać podstawy, więc jeszcze raz, krok po kroku – czym jest miesiączka?

Ta wiedza sprawdzi się w planowaniu ciąży oraz we wczesnym wykryciu zmian hormonalnych lub innych chorób z tym powiązanych. Zaburzenia miesiączkowania mogą być przyczyną problemów z zajściem w ciążę lub jej utrzymaniu.

Korzystając z kalendarzykowej metody antykoncepcyjnej nie wystarczy podstawowa wiedza, należy dokładniej poznać wszystkie procesy, jeśli zależy nam na jakiejkolwiek skuteczności. Jak już o antykoncepcji mówimy, to zachęcam do stosowania dodatkowych metod antykoncepcyjnych, gdyż metoda kalendarzykowa jest jedną z najczęściej zawodzących. Ale to temat na inny wpis.

No więc – miesiączka, czyli inaczej…

…cykl menstruacyjny. Są to comiesięczne zmiany w organizmie kobiety, zachodzące w ustalonym rytmie biologicznym. Cykl zależny jest od prawidłowego funkcjonowania układu podwzgórzowo – przysadkowego, jajników oraz narządów rodnych i trwa średnio od 25 – 30 dni.

Zmiany hormonalne wpływają na zmiany temperatury ciała, ciągliwości śluzu szyjkowego i tkliwości piersi oraz stanu emocjonalnego kobiety. Początek cyklu charakteryzuje się krwawieniem miesiączkowym trwającym średnio 4 – 7 dni. Menstruacja polega na cyklicznym złuszczaniu się endometrium, czyli błony śluzowej macicy.

Proces ten jest najłatwiej zauważalnym objawem cyklu menstruacyjnego, dlatego pierwszy dzień miesiączki jest uznawany za początek całego cyklu. Szanse na zajście w ciążę w tym okresie są prawie zerowe. Miesiączka to często dolegliwości, takie jak bóle podbrzusza, ból pleców lub ud.

Zaburzenia w miesiączkowaniu, brak miesiączki, plamienie międzymiesiączkowe to objawy, z którymi powinnyśmy zgłosić się do ginekologa. Po zakończonej miesiączce, od około 7-8 dnia cyklu następuje faza folikularna – poziom estrogenu w organizmie kobiety stopniowo wzrasta, rozpoczynając okres dni płodnych.


Małe przypomnienie czym jest estrogen – to grupa żeńskich hormonów płciowych. W naszych organizmach estrogeny są odpowiedzialne przede wszystkim za rozwój drugo i trzeciorzędowych cech płciowych, zarówno w okresie życia płodowego, jak i już w życiu późniejszym. Dzięki działaniu estrogenów dochodzi zatem u kobiety do rozwoju piersi, jak również pojawia się u nich charakterystyczna kobieca budowa ciała (wąska talia, szerokie biodra) oraz kobiecy typ owłosienia płciowego. Żeńskie hormony są odpowiedzialne też za kształtowanie się psychiki i popędu płciowego.


Podczas fazy dni płodnych nasze samopoczucie jest lepsze, a libido wyższe. Wzrost estrogenu stymuluje błonę śluzową macicy do rozrostu i przygotowuje ją do ewentualnej ciąży. W tym samym czasie zauważamy większą rozciągliwość śluzu szyjowego.

Jednocześnie pod wpływem FSH (to hormon, który u kobiet odpowiada za pobudzenie dojrzewania pęcherzyków jajnikowych do produkcji estrogenów) w jajnikach zaczynają rozwijać się pęcherzyki zawierające komórki jajowe – wzrost pęcherzyka na poniższym rysunku.

miesiączka
Schemat przedstawiający jak przebiega miesiączka w jajniku.

Początkowo temperatura ciała kobiety utrzymuje się na stałym poziomie ok. 36,4 – 36,6°C. Po kilku dniach jeden z pęcherzyków zaczyna dominować
(pęcherzyk Graafa, na schemacie jest to pęcherzyk antralny) i na dalszym etapie rozwoju pęka, uwalniając komórkę jajową.

Proces ten nazywa się owulacją. Faza folikularna charakteryzuje się wysoką płodnością, gdyż po stosunku płciowym plemniki mają szansę przeżyć w śluzie płodnym, aż do owulacji.

Owulacja to okres największej zdolności do zapłodnienia.

Charakteryzuje się wysokim stężeniem estrogenów i LH – jest to hormon kluczowy w regulowaniu funkcji jąder u mężczyzn i jajników u kobiet – oraz nagłym skokiem temperatury ciała do ok. 37°C. Uwolnienie komórki jajowej następuje na 14 dni przed pojawieniem się pierwszego dnia kolejnej miesiączki.

W przypadku cyklu 28 dniowego będzie to dokładnie w jego połowie, natomiast w przypadku cyklu dłuższego np. 30 dni, owulacja pojawi się w 16 – tym dniu cyklu. Podczas owulacji uwolniona z jajnika komórka jajowa wychwytywana jest przez jajowód.

Jeżeli po około 24h przebywania w jajowodzie nie doszło do zapłodnienia, to jajeczko obumiera. U niektórych kobiet, jajeczkowaniu towarzyszy ból owulacyjny. Nagłe zmiany stężenia hormonów podczas owulacji mogą również powodować niewielkie krwawienia z dróg rodnych.

Wszystko o czym mówiłam Wam do tej pory, to była tzw. faza folikularna – teraz czas na drugą fazę, lutealną. Faza lutealna jest ostatnią fazą cyklu miesiączkowego kobiety, trwa zwykle 10 – 16 dni.

Na jej początku pozostałości po pęcherzyku Graafa przekształcają się w ciałko żółte, odpowiedzialne za produkcję progesteronu – jest to hormon odpowiedzialny za rozwój ciąży. Jego niedobór może doprowadzić do zakłóceń w przebiegu ciąży, a nawet poronienia.

miesiączka
Miesiączka dzieli się po równo na fazę folikularną oraz fazę lutealną.

Pod wpływem progesteronu i estrogenów błona śluzowa macicy przygotowuje się do przyjęcia zapłodnionego jajeczka. Jeśli po ok. 3 dniach od owulacji zapłodniona zygota nie zagnieździ się w ścianie macicy, spadek LH (czyli hormonu regulującego funkcje płciowe u ludzi) powoduje stopniowe zanikanie ciałka żółtego.

Rozpoczyna się okres niepłodności, wtedy szanse na ciążę są bardzo niskie. Temperatura ciała kobiety utrzymuje się na delikatnie podwyższonym poziomie 36,9°C a 37,2°C, śluz szyjkowy staję się gęsty i zmniejsza się jego ilość.

Spadek stężenia progesteronu, ok. 28 dnia cyklu, wywołuje złuszczanie się niepotrzebnej już błony śluzowej, czyli menstruację, która rozpoczyna kolejny cykl menstruacyjny.

O czym musimy pamiętać, gdy myślimy „miesiączka”?

Należy pamiętać, że cykl miesiączkowy może ulec zaburzeniem w odpowiedzi na czynniki zewnętrzne takie jak stres, chorobę, daleką podróż i inne, dlatego zawsze należy notować zmiany zachodzące w naszym organizmie i kontrolować regularność pojawiania się miesiączek. Nie przejmujcie się, gdy coś jest nie tak.

Zgłoście się wtedy do swojego ginekologa i opowiedzcie mu o swoich obserwacjach. Warto na bieżąco kontrolować przebieg całego cyklu hormonalnego i notować swoje spostrzeżenia – będzie wtedy łatwiej zarówno Wam, jak i lekarzowi rozpoznawać problem.


By lepiej poznać i zrozumieć cykl miesiączkowy, warto kojarzyć jakie hormony mają swój udział w nim oraz za co konkretnie odpowiadają. Mamy tu dla Was przygotowaną ściągę z najważniejszymi hormonami, o których była mowa w tekście:

  • estrogen – inaczej nazywany „żeńskim hormonem”. Dzięki działaniu estrogenów dochodzi u kobiety do rozwoju piersi, jak również pojawia się u nich charakterystyczna kobieca budowa ciała (wąska talia, szerokie biodra) oraz kobiecy typ owłosienia płciowego. Żeńskie hormony są odpowiedzialne też za kształtowanie się psychiki i popędu płciowego,
  • FSH – hormon, który u kobiet odpowiada za pobudzenie dojrzewania pęcherzyków jajnikowych do produkcji estrogenów,
  • LH – hormon kluczowy w regulowaniu funkcji jąder u mężczyzn i jajników u kobiet,
  • progesteron – hormon odpowiedzialny za rozwój ciąży. Jego niedobór może doprowadzić do zakłóceń w przebiegu ciąży, a nawet poronienia.

Autorką tego wpisu jest mgr Dominika Różycka, wykładowczyni w poznańskiej Szkole Rodzenia Alma Matter, położna w szpitalu przy ul. Polnej, a także specjalistka w dziedzinie laktacji oraz nietrzymania moczu.

UWAŻASZ TEN WPIS ZA WARTOŚCIOWY? UDOSTĘPNIJ GO SWOIM ZNAJOMYM!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *